Kangia/Kitaa – DIA – Naligiinnata!

Featured

Kangia/Kitaani ikaarsaariarnermut ataatsimiititaliami 1. januar 2009 kommunalbestyrelsinngortussami suleqatigiinniat marlunngornermi 29. april 2008 suleqatigiissutissaminnik atsioqatigiipput.

Isumaqatigiissut uani kalaallisut uanilu qallunaatut aaneqarsinnaavoq.

Tamanna tunngavigalugu Kangia/Kitaani illuatungiliuttut ima oqaasertalimmik tusagassiorfinnut nalunaaruteqarput:

“Kitaani Kangianilu, Ikaarsaariarnermi Ataatsimiititaliami illuatungiliuttut Siumut Atassullu naliliipput, Inuit Ataqatigiit Demokraatinik atsioqateqarnerat pissaaneqarniarnerinnarmik tunngaveqartoq, tassami ilisimavarput Demokraatit iluminni annertoorujussuarmik avissaartuuttut, inuiaqatigiinnut toqqissisimananngilluinnartumik.

Suleqatigiilersut Inuit Ataqatigiit, Demokraatit Per Nukaaraq Hansenillu suleqatigiinnissamik atsioqatigiissutaat, Siumut Atassutillu ikkattuararsuartut nalilerpaat.

Isumaqatigiissummi inuussutissarsiutinut, aalisarnermut piniarnermullu tunngasut ikkattuararsuarmik taaneqarput nunaqarfiillu ataatsimilluunniit eqqaaneqaratik, tamanna inuiaqatigiinnut nunaqarfimmiunullu sumiginnaanertut oqaatigisariaqartoq Siumut Atassullu isumaqarput.

Aammattaaq maluginiarneqartariaqarpoq, isumaqatigiissummi Nuuk kisiat annertunerusumik eqqartorneqarmat kommuneqatigilikkagut allat annerusumik eqqaaneqaratik.

Siumut Atassutillu isornarluinnartutut isigivaattaaq, Kitaata Kangianilu ikaarsaariarnermi ataatsimiititaliaani siulittaasussaq Asii Chemnitz Narup pikkorissarnermi pingaaruteqarluinnartumi ilaannakortumik peqataammat, aammattaaq siulittaasup tullissaa Per Berthelsen pikkorissarneq tamakkerlugu peqataanngimmat.

Taamatut siulittaasussat marluk pikkorissarnermi sumiginnaanerat akuerineqarsinnaanngilluinnarpoq suusupaginninnertullu nalilertariaqarluni, tassami peqataannginnerini annaaneqarput paasissutissat pingaaruteqarluinnartut, tassa qinikkat akisussaaffiinut tunngasut inatsisillu pingaaruteqarluinnartut qinikkatut akisussaasutullu ilisimasariaqartut pingaarutillit.

Naggataatigut Siumut Atassutillu apeqquserpaat Inuit Ataqatigiit qineqqusaaramik qulequtarisartik, tassalu ”Naligiimmik inooqqulluta” pissaanermik tigusiniaannarlutik qimarratigineraat? Tassami Ivittuut allaanerusumik pineqarnissaa anguniarlugu suleqatigiit suliniarnertik aallartereermassuk.”

Tusagasiorfinnut nalunaarut Kangia/Kitaani illuatungiliuttut sinnerlugit Martha Abelsenimit Gerth Ignathiussenimillu atsiorneqarsimavoq.

Isumaqatigiissut pillugu KNR-ip nittartagaani oqallinneq uani takuneqarsinnaavoq.

Kangia/Kitaa – aqutsisussat naatsorsuutigineqarsinnaasariaqarput

Featured

Kangia/Kitaani Ikaarsaariarnermut Ataatsimiititaliami suleqatigiit Siumut Atassullu ataatsimeereerlutik sapaammi 27. april 2008 ima nipilimmik tusagassiorfinnut nalunaaruteqarput:

“Kangia/Kitaani Ikaarsaariarnermut Ataatsimiititaliap inissititernissaa pilersaarutit malillugit pissappat tallimanngorpat 2. maj 2008 pisussaavoq.

Inissititernissaq qinigaaffiup sinneranut atuuttussaammat Siumup aamma Atassutip Kangia/Kitaani suleqatigiiffiannit toqqissisimanarineqanngilaq suliluunniit sulineq aallartinneqanngitsoq avissaartuullutik aallartereersunik aqutsisoqalissappat.

Ilisimaneqartutut Siumup aamma Atassutip Kangia/Kitaani suleqatigiiffiat anguniagassatigut aammalu ataatsimiititaliani taasisarnermilu suleqatigiissutissartik qinersineq naammasseqqammiinnartoq Kangia/Kitaani innuttaasunut saqqummiutereerpaat.

Suleqatigiit maluginiarpaat aqutsiniarlutik suleqatigiinnissamik isumaqatigiissuteqartut, Inuit Ataqatigiit, Demokraatit aamma Per Nukaaraq Hansen, manna tikillugu Kangia/Kitaani suleqatigiinnissamut toqqammavissaminnik anguniagassaminnillu innuttaasunut saqqummiussinikuunngitsut, tamanna innuttaasunik sullissilluarnissamut toqqammaviliinngitsoq suleqatigiit naliliivugut.

Ulluni kingullerni suleqatigiit ilaat, Demokraatit, iluminni pissaaneqarniullutillu avissartuuttut, aqutsinissamut toqqammavileeqataatinneqassappata Kangia/Kitaani kommunersuanngornissamut ikaarsaariarnissaq nalorninarluinnartumik nangiarnarluinnartumillu ingerlanneqassaaq, tamanna innuttaasunut toqqissisimananngilaq akuersaarneqarsinnaananilu.

Taamaammat Siumup aamma Atassutip suleqatigiiffianit patajaatsumik isumaqatigiissuteqareerluta aammalu suleqatigiinnissamut toqqammaviliilluareerluta matumuuna naqissuserlugu erseqqissaatigissavarput, aqutsineq patajaatsoq aammalu innuttaasunik sullissinerup pitsaassusianik salliutitsisoq tunngavigalugu suleqatigiinnermik pilersitsiniarluni oqaloqatigiinnerit aallartinneqarnissaannut tamakkiisumik piareersimagatta”

Tusagassiorfinnut nalunaarut Kangia/Kitaani suleqatiinnit Siumumiit Atassummiillu qinikkanit tamanit atsiorneqarsimavoq.

Naggueqatitsinnik suleqateqarneq oqaasiinnaajuassava?

Una aamma siusinnerusukkut ilanngussaraara:

“Maannakkut TV-kkut aallakaatitanik digitaliseriilerneq issittumi suleqatigiinnermik nukittorsaasinnaavoq – piumagaanni!
imaluunniit
Suna isiginnaarusunneruviuk – Jørn Hjorting naggueqatitsinnilluunniit nutaarsiassat?

Nunarput avatitsinnut ammariartortuarporooq – taamaannerpormi?

Angallannikkut timmisartukkut kimmut aalajangersimasumik attaveqarnerput kipitinneqarsimavoq, massakkullu aamma siunissami tv-kkut digitaliseriineq aallakaatitanillu amerlanerusunik massakkornit ajornannginnerusumik isiginnaarsinnaanissarput eqqartorneqartillugu sammivik kujammut/kangimuinnaq “kultureqatiginngisatsinnut” sammivoq.

Siunnerfeqanngitsumik aliikkusersorneqassaagut naammagittaalliunnginniassagatta, soorlulusooq siunnerfik taamaattoq!

Qanittukkut Nuup Kommunia millionerpassuarnik Nuuk TV-mut aningaasaliissuteqarpoq digitalimik TV-kkut aallakaatitsisarlernissamut atatillugu massakkut isiginnaarneqarsinnaareersut saniatigut kanalit sisamat dekoderimik pisinerup saniatigut akeqanngitsumik isiginnaarneqarsinnaalernissaat qularnaarlugu. Tamanna immini ajunngilluinnarpoq – siunnerfeqanngikkaanni!

Inuit tamatta isumaqatigiissutigisinnaagunarparput kangimut sutigut tamatigut attaveqarnerput annertusartuartariaqaratsigu, sorpassuartigut assigiinnik soqutigisaqaratta atugaqarlutalu siunissami nukittoqutigisassatsinnik.

ICC
Tamatumani siuttuusussaagaluaq Inuit Issittormiut Kattuffiat tassaaginnalersimavoq Inuit 25-iliinermut atatillugu qaatigoorsuartaarnikut Kattuffiat inummiit inummut attaveqarneq, suleqatigiinnerup qiterisaa, tunulliullugu illoqarfissuarni ataatsimeersuarnernut peqataanissaminnik pingaartitsinerulernikut.

Kattuffik taanna aamma suleqatigiissitaqaraluarpoq assigiinngitsunik, taakku ilagalugu attaveqaqatigiinnermut suleqatigiissitaq, ilaatigut paasissutissanik siammarterinermi attaveqaqatigiinnermilu nunatsinni inunnit nuimasunit ilaasortaaffigineqartoq. Angalanikuuppunngooq – inernerili naak?

Suut isiginnaarusunneruvagut?
Jørn Hjorting, aningaasanik niuerfinni pappiarat nalillit nalingi, uumasut nungutaaqqajaanngiivissut nungulernerarlugit aallakaatitat aamma Bob Hope uummallulluni uninnganerani kikkut naasunik pajussimanerik nutaarsiassat – taakkuuppat isiginnaarusunnerusagut assersuutigiinnarlugu makkununnga sanilliullugit:

Qaujisaut – kulturit marluk akornanni inuit inuusuttaat pillugit sap. ak. tamaasa aallakaatittagaq; Labradorimiut – Labradorimi nunaqaqqaartunut tunngasut pillugit aallakaatittagaq; CBC Northbeat – nunaqaqqaartut oqaasii atorlugit Canadap avannaarsuanit nutaarsiassat; Akusaaneq pillugu tv-kkut toqqaannartumik oqallinneq isiginnaartut sianerlutik peqataaffigisinnaasaat sapaammi 17. marts aallaakaatinneqartussaq – tamaasa ajornanngitsumik
isiginnaarsinnaalersinnaasarigaluagut naalakkersuisunikkut tamatumunnga piumassuseqartoqartuuppat.

Aallakaatitassat sukujussuit isiginnaarnissaannut akissaqarsorigutta aallakaatitanik uagutsinnut inunnut soquginartunik isiginnaarsinnaanissatsinnut aamma akissaqartariaqarpugut!
Aallakaatittakkat siuliani taasama isiginnaarsinnaalernissaannut aningaasartuutissaagaluit Jørn Hjortingip isiginnaarneqarsinnaalernissaanut
Nuup kommuniata Nuuk TV-mut aningaasaliissutaanit ikinneralaarsuupput!

Suleqatigiinneq annertusarneqarli!
Ilumut inuit akornanni suleqatigiinneq oqaasiinnaajuassava? Aatsaat uummarissarneqarsinnaavoq naggueqatigiit inuit akunnitsinni paasissutissanik siammarterisarneq siunnerfilimmik annertusarutsigu, tamatumanilu ICC, KNR, Tele, TV-utileqatigiit, kommunit, inatsisartut naalakkersuisullu pisussaaffeqartariaqarput tamatuma suliniutiginissaanut, asuli ullut tamakkiallugit timmisartorsuit ulikkaartaarlugit nunatta Europallu avannaani nunavaqqap akornanni angalatitsisarnernut pissarsiviungaarneq ajortunut nukitik piffissartillu atorunnaarlugit!

Neriuppunga oqallissaarut manna tunngavigalugu isummersortoqalaarumaartoq!

Uuli
Nuummi
marsip ulluisa 14-ianni (2002)

Ingerlaqqiffissat:
Aboriginal Peoples Television Network
CBC North

Nunatta akilittalu akornanni timmisartuussisarneq

Una siusinnerusukkut nittartakkama oqallittarfianut 2001-imi septembarimi ilanngussara maanga ilannguppara piukkullugu;

“Qanittukkut nalunaarutigineqarpoq nunatta Canadallu akornanni aalajangersimasumik ingerlaarfeqarluni timmisartuussisarneq oktobarip 30-iani taamaatinneqassasoq.

timmisartoq1

Tamanna naatsumik oqaatigalugu nunatsinni naalakkersuinikkut ingerlatsinerup siunniussanillu pingaartitaqannginnerup killiffianik ersersitsinerulluinnarpoq.

Ilumut naalakkersuinikkut siunnerfeqanngitsumik uungaannaq isigaluni (sulissuteqaraannilu periarfissat mattullugit!) “akilersinnaasumik” ingerlatsinissaq pingaarnerutittuassavarput?

Naalakkersuinikkut siunnerfigaarput akitsinni naggueqatitsinnik suleqateqarnerulernissarput. Tamanna Inuit Issittormiut Kattuffiata sulineratigut, siorna Nunavummik suleqatigiinnissamik isumaqatigiissuteqarnikkut, aappaagu Issittormiut Ukiuunerani Unammiuaaqatigiinnerisa Eqalunni Nuummilu ingerlanneqarnissaannik suliniuteqarnikkut, illoqarfiit ilaasa illoqarfittut ikinngutiminnik annertunerujartuinnartumik suleqatigiilernerisigut (anersaaruluut – naak Nuuk suleqatigiinnermi tamatumani?) il.il. ersersinneqartarpoq.

Tamakku tamarmik kinguneqarniartussaagaluarput attaveqaqatigiinnerup annertunerulerneranik naalakkersuinikkut tamatumunnga piumassuseqartoqarpat. Naalakkersuisuniinnaanngitsoq, kisiannili aamma taakku naalakkersuinikkut ingerlatsiviini ingerlatseqatigiiffinnilu taakku peqataaffigisaanni, soorlu angalatitsivinni timmisartortitseqatigiiffinnilu. Taakkunani Inuttut inunnullu sammisumik eqqarsartoqanngilaq! Silarsuaat Europap avannaani nunavaqqamit aallaaveqarpoq – suli nunasiaavugut!

Inuttut eqqarsarta! Suleqatigiinneq annertusartigu! København, Århus, Bruxelles illuatungaanilu Eqaluit, Kuussuaq, Aasiaat, Sisimiut – Inuit suleqatissatik sumiittut nalunngilaat!

Aappaagu Kuussuarmi ICC ataatsimeersuassaaq, taamatullu aamma Nuummi Eqalunnilu Issittormiut ukiuunerani unammiuaassallutik. Aalajangersimasumik ingerlaarfeqarnerup atorunnaarnera aaqqissuussinernut taakkununnga issittormiunit tamanit peqataaffigineqartunut issittormiulluunniit nalinginnaasumik suleqatigiinnerannut iluaqutaanavianngilaq!

Naggaterpiaatigut – aappaagu ICC-p ataatsimeersuarnissaa sioqqullugu Canadaliarniarpunga. Timmisartumik attartornissamut peqataarusuppit? Taava attaveqarfigiinnannga.”

Oqallisissatut!

Internet tamanut!

Internettersinnaaneq inuttut pisinnaatitaaffiusaqariaqarpoq!

Pisortat ingerlatsinerat avammullu paasissutissiisarnerat inuillu apeqqutinik naalakkersuinermut tunngasunik oqallinnerat annerujartuinnartoq internettikkut ingerlanneqaleriartorpoq.

Tamatumani internettip atorneqaleriartuinnarnera qularnanngitsumik aamma nunatsinni keermiaa innuttaaqatitta ilaasa ineriartornermit katataanerannik kinguneqartussaavoq aallaqqaammut qularnaanngikkutsigu tamatta internettimik atuisinnaanermut periarfissaqarnissarput.

Naqitanik atuarsinnaannginneq qanga ajornartorsiutaavoq. Maannakkulli paasissutissarpassuit naqitatut nassaariuminaatsut internettimi imaaliaallaannaq nassaassaalernikkuupput, taamalu internettimut isersinnaanngikkaanni ilisimalikkat nutaarpassuit pissarsiarineqarsinnaanatik.

Assersuutitut taalaarusuppara Namminersornerullutik Oqartussat siorna nutaamik nittartagartaarnikuupput. Nutaatut aamma ilanngunneqarsimavoq oqartussat arlaannik tusarniaassutaannik ilanngussisarfik, tassuuna innuttaasut kikkulluunniiit tusarniaassutigineqartut pillugit namminneq isummersorsinnaagaluarlutik.

Atorneqarpali? Naamerluinnaq! Illuatungaani ajornanngippaallarpoq arlaatigut naammagittaalliuutigineqarpat naammattumik tusarniaasoqarsimannginnerarlugu innersuussutigissallugu ”nittartakkatsinni takuneqarsinnaagaluarpoq”!

Pissutsit taamaannerata takutiinnarpaa kikkut tamat internettimik atuisinnaanissaat qularnaanngikkutsigu nunatsinni paasissutissanik siammarterisarnermi ajornartorsiuteqalersussaasugut ”qunnermik” pisortat innuttaasullu akornanni. Pisortat isumaqartut, aahh nittartakkatsinnut ilanngutereerpagut, illuatungaani innuttaasut periarfissaqanngitsut nittartakkat pineqartut iserfiginissaannut!

Taamaattummik nunatsinni innuttaasut tamarmik internettimik atuisinnaalertariaqarput, tamannalu ilaatigut anguneqarsinnaavoq nunatsinni pisortat sullissiviini tamani innuttaasut akeqanngitsumik internettimut isersinnaanerannik periarfissiinikkut!

Tassanili soorunami pineqanngillat nittartakkat ass. facebookitut ittut §.-), kisiannili nittartakkat paasissutissanik inuk nammineq pillugu imallit, soorlu tusarniaassutinik taaneqareersunik aamma assersuutigiinnarlugu siorna akileraarutigisimatsinnut tunngasunik imallit.

Internet tamanut!

Silasiortunik kalaallinik

Silap pissusii allanngorartuartut allanngorartuartussallu ullutsinni assut oqallisaapput. Kalaallinilli silasiortoqarpugut? Naamik!

Silap pissusiinut tunngasunik nammineq soqutigisaqarnera tunngavigalugu paasisimavara silasiornermut tunngasut namminersulernissatsinnut atatillugu tiguneqartussanut ilaanngitsut, eqqumiiginartumik!

Danskit nunatsinni silasiortartut nunatsinni ”aningaasaqarniarnikkut qimaasutut” taaneqarsinnaapput minnerpaamik ukiumut 850.000 kr.-inik isertitaqartarlutik, taakkunannga ukioq siulleq 150.000 kr.-it akileraaruteqaataasussaanatik. Taakku saniatigut aamma silamik alapernaarsuisunik sulisoqarpoq ukiumut 600.000 kr.-it tikillugit isertitaqartartunik.

Akissarsiaritinneqartut tunngavigalugit taamaattumik eqqumiippoq suli kalaallimik silasiortutut (meteorologitut) ilinniagaqartoqanngimmat. Silasiortutut atorfininnissamut taamaallaat piumasaqaataavoq Københavnimi ilinniarnertuut ilinniarfissuanni silasiornermi batcheloritut taamaaqataanilluunniit ilinniagaqarsimanissaq.

Kalaaleq silasiortutut ilinniagalik siulleq qularnanngitsumik Kalaallit Nunaata namminersortup namminerisamik silasiorfiani (KaSi? Silasi?) pisortatut atorfittaarsinnaassagaluarpoq!

Taamatut ilanngussaqalaarpunga nunatsinni namminersortumi aamma namminerisatsinnik silasiortoqartariaqaratta, tamannalu nammineq isumaga malillugu pingaarnerummat assersuutigalugu danskit naalakkersuisuisa nammineq naalakkersuinikkut ingerlatsiniarnerannut maliguutiinnarluni silap pissusiinik ilisimatusarfimmik pilersitsinissaminngarnit!